Yaztek Teknoloji   
Trafik Adab

 TRAFK ADABI

1.ADAP VE TRAFIK

Adap denince ne anlyorsunuz?

Trafik adabdenince ne anlyorsunuz?

Neden trafikte adap kurallarna uymalyz? (Tartnz.)

Türk Dil Kurumu, "adap" kelimesini "yol, yordam" olarak açklamaktadr. Trafik adab, o topluluktaki ya da ülkedeki insanlarn trafik içinde bireysel ve birbine kardavran ekilleridir. Trafik psikologlar, yaam tarz ile araç kullanmann ilikili olduunu belirtmektedirler. Dier bir deyile, insan nasl yaarsa, öyle araç kullanr. Trafik adab açsndan deerlendirmek gerekirse, bir toplumdaki kiiler birbirine nasl davran-yolarsa, birlikte yaama, yol yordamlarna ise trafik ortamnda da ayn adap içinde davranrlar.

Yazl Kurallara Uyma (Denetim ve Ceza Korkusu Olmadan):

Sürücü, araç kullanrken yapaca bir kural ihlalinin sonucunun sadece maddi ce-zas olduunu düünmemelidir. Trafik içinde yapaca bir kural ihlalinde, kendi cann ya da sevdiklerinin cann tehlikeye attnn da farknda olmaldr. Bu farkndal kazanmak için yaplmas gereken ise trafikteki bütün kurallarn nedenini örenmektir. Bilgi olmadan farkndalk olumaz. Bu nedenle de bir sürücü aday her bilgiyi özümsemeli, her kuraln altnda yatan güvenlik gerekçelerini sorgulamal, örenmelidir.

(Çocuk Güvenlii, Emniyet Kemeri, Hz ve Dikkatsizlik videolan) Yazl Olmayan ve Trafik çerisinde Karlkl Anlay ve Empati Gerektiren Davranlar Olutur ve Bu Davranlar Alkanlk Haline Getirme:

 

Trafik adabTrafik içinde sorumluluk, yar-dmlama, tahammül, sayg, fedakârlk, sabr vb. deerlere sahip olabilme yetisi.


Lütfen unutmaynz! Trafikte hiçbir zaman tek banza deilsiniz. Trafik ortamn her zaman dier yol kullanclar ile paylamak duru-mundasnz. Bu ortamda olumlu bir trafik adab oluturulmamsa trafik güvenliinin salanmas mümkün olmayacaktr. Trafik güven-lii açsndan evrensel trafik kurallar kadar olumlu trafik adabnn oluturulmasda çok önemlidir. Trafik kurallarnea yaplmasgerektiini belirlerken, trafik adabda bu kurallar kiiler tarafndan ve her koulda güvenlii salamak amacyla uygulanp uygu-lanmayacan belirlemektedir.

2.TRAFKTE TEMEL DEERLER

a) Sorumluluk

Sorumluluk; kiinin kendi davranlarn veya kendi yetki alanna giren herhangi bir olayn sonuçlarn üstlenmesi anlamna gelmektedir. Unutmaynz ki güvenli, dikkatli, sorumlu davranmak üzgün ve piman olmaktan iyidir. Sorumluluk duygusuna sahip bir sürücü, sadece araçkullanmay deil, ayn zamanda kendine hâkim olmayda örenmelidir.

Sürücü, trafik içindeki davranlarnn sorumluluunu hem kendine hem de dier yol kullanclarna kar üstlenebilmelidir. Davranlarnn sonuçlarn düünerek, hare-ket etmelidir. Çünkü sürücü belgesi sahibi olmak demek, topluma bir 'söz' vermek demektir. Sürücü, bu belge ile "ben bir canly öldürme ve çevreye zarar verme potansiyeli olan 'arac' güvenli bir ekilde ve kimseye ve hiçbir eye zarar vermeden kullanmak için gerekli bilgileri örendim ve bu bilgileri uygulamak için gerekli olan kiilik özelliklerine, yetikinlie ve sorumluluk duygusuna, psikolojik ve fiziksel uygunluklara sahibim" demektedir. Sürücü araç kulland sürece topluma verdii bu sözü tutmakla yükümlüdür. Sürücülükle ilgili snavlar geçmesi ve belgeye hak kazanmas, resmi olarak bu yüküm-lülüüüstlendii anlamna gelmektedir. "Insan ayakta tutan iskelet ve kas sistemi deil, prensipleri, sorumluluklar ve inançlardr."

Örnek1:

Bir sürücü, sürekli erit deitirerek (slalom yaparak) araç kullanrsa, çevresindeki sürücülerin dikkatinin dalmasna ya da panik yapmalarna sebep olabilir. Bunun sonucunda sürücünün kendi hatal davran yüzünden baka sürücülerin kaza yapma riski artacaktr. Bu sürücü bakalarnn canna ya da malna zarar verme sorumluluunu üstlenebilecek midir?

Örnek 2:

Ailesi ile birlikte yolculuk yapan bir sürücü aracnhz limitlerini aarak sürdüünde, ailesinin hayatn da tehlikeye atm olacaktr. Bu sürücü, hz ihlalinden kaynaklanan olas bir kazada sevdiklerinin cann riske atma sorumluluunu üstlenebilecek midir?

Trafikte sorumlu davranmak ve sorumluluunu bilmek neden önemlidir? (tartnz)

 

b) Yardmlama

"Düene srtn dönen korksun,

bir gün kendi dütüünde, kimse

"ona elini uzatmayacaktr."(Sadi Orkide, 1257;

aktaran Aronson, Wilson ve Akert 2010)

 

Yardmlama, karlkl yardmda bulunma anlamna gelmektedir. Bu deer ülkemiz insanlarnn sahip olduu ve günlük hayatlarnda skça uyguladklar en önemli deerlerden biridir. Yardmlamann olduu ortamlar, stresten uzak, insanlarn daha sakin ve huzurlu olduu ortamlardr. Yardmlama ile sorunlar ksa sürede ve yapc bir biçimde çözülür. Hayatmz; "Bir bakasnn yaamasna yardm etmeyen, yaadn iddia edemez." ölçüsü yönlendirmelidir.

nsanlar Neden Yardm Eder?

Bu konuda çeitli bilimsel görüler bulunmaktadr. Biyolojik görüe göre insanlar yeme içmeye kar doutan bir eilime sahip olduklar gibi bakalarna yardm etme-ye de doutan eilim gösterirler (Hogg ve Vaughan, 2014). Sosyo-biyologlara göre insanlarn sknt içinde olanlara yardm etmek üzere biyolojik yatknlklar bulunmak-tadr. Sosyal psikologlara göre neredeyse her kültürde, bakalarna ilgi göstermenin iyi, bencilliin ise kötü olduunu bildiren bir 'norm'u vardr. Pek çok toplumda yazl olmayan bu kural, karmzdaki kii muhtaç halde olduunda (yardm ettiimiz durum-da ödeyeceimiz bedel ar olmad takdirde) o kiiye yardm etmek için elimizden geleni yapmamz gerektiini belletir. Dolaysyla yardmlamann evrensel bir sosyal sorumluluk normu olduunu söyleyebiliriz. Bu da bize bu standardn ilevsel bir deeri olduunu ve sosyal yaam kolaylatrdn göstermektedir. Hareket noktamz; "yilik eden iyilik bulur." olmaldr. Bu konuya 3.Bölümde 'diergamlk'  tekrar deinilecektir. Biz buna bir anlamda "adap" ta diyebiliriz.

Trafikte Yardmlama Neden Önemlidir?

Birlikte yaam, yardmlama olmadan sürdürülmesi zor bir hale gelmektedir. Trafik ortam, tüm yol kullanclarnn birlikte hareket ettii, birbirinin olumlu ya da olumsuz dav-davranlarndan etkilendii bir ortamdr. Bir kiinin olumlu ya da olumsuz bir davrannn tüm yol kullanclarn ayn ekilde etkiledii bu ortamda yardmlamann önemi oldukça öne çkmaktadr. Özellikle trafikte dezavantajl gruplar olan çocuklarn, yallarn ve engellilerin yardma daha fazla ihtiyac olabilir. Güvenli bir trafik ortam salamak için her sürücünün dezavantajl grupta yer alan bu yol kullanclarna daha fazla dikkat etmesi gerekir. Hayatmzn her döneminde insanlara yardmc olmak bir insanlk deeri olduu gibi trafikte bu deerin daha da ön plana çkarlmas gerekir. Unutmayalm ki; "nsanlaren hayrls insanlara faydal olandr."

 

Örnek 1:

Araç kullanrken yolda olan bisikletli çocuklar fark ettiniz. Daha yava ve dikkatli araç kullanmak suretiyle onlara bir tehlike yaratmamaya özen göstererek onlarn güvenle yannzdan geçmesine yardm etmek, trafik adab açsndan istenilen bir durumdur.

Örnek 2:

Arac arza yapt için yolda kalm ve yardm talebinde bulunan bir sürücüye, yoldan geçen bir sürücünün durup yardm etmesi hem yardm talep eden sürücüyü bir sorundan kurtaracak hem de aracn bir an önce durduu yerden trafie katlmasn salayarak, trafiin aksamasn önleyecektir.

  

Örnek 3:

Karl havada zincir takmaya çalan bir sürücü, sorun yayor ve yardm talep edi-yorsa, bu konuda deneyimli, daha becerikli bir sürücünün o kiiye yardm etmesi daha sonra olabilecek araç kaymalarn ve trafik kazalarn önlemi olacaktr.

 

Örnek 4:

iki yönlü karayolunda öndeki ar vasta nedeniyle oluan araç kuyruunda ar vastann arkasnda sollayan ilk araç, yol uygunsa, hemen saa geçmek yerine bir süre sol eritte giderek, kuyruktaki dier araçlarn da ar vastay sollamasn kolaylatrabilir. Böylece o yoldaki trafik ak daha rahat bir hale gelebilir.

 

c) Hogörü

"(Bir bahçeye giremezsen, duman, seyran eyleme.

(Bir gönülyapamazsan, yrtp viran eyleme. " (Yunus Emre)

"Hogörülü ol ki sana da öyle davranlsn." Hogörü, kiinin kendisininkinden  farkl ahlaki, dini deerlere, dünya görülerine, düüncelerine, yaam tarzlarna, davranlara vb. sahip olan baka insanlara müdahale etmekten bilerek veya isteyerek, kaçnmas eylemi olarak tanmlanmaktadr. Yani, ortaya çkabilecek sorunlar anlayla karlayarak, olabildii kadar ho görme durumu, müsamaha, tolerans anlamna gelmektedir. Hogörü, kendi görüünüze ve çounluun görü biçimine aykr düen görülere, sabrla ve taraf tutmadan katlanma demektir. izin verme ve iyi kar-lama anlamlarna da gelir. Hogörü, trafik içinde sürücülerin en fazla ihtiyaç duyacaklar deerlerden biridir. Bir sürücü, trafik ortamnda farkl özelliklere sahip sürücüler, yolcular ve yayalarla birlikte araç kullanmak durumundadr. Hogörülü olma özellii yoksa sürücü, sabrsz, öfkeli, yorgun, stresli, baarl iletiim kuramayan, kural ihlali yapan bir kii olacaktr. Bilinçli bir sürücü hogörülü olabilmek için güne dinlenmi ba-lamaldr. Mevlana'nn; "Sevgide güne gibi ol, dostluk ve kardelikte akarsu gibi ol, hatalar örtmede gece gibi ol, tevazuda toprak gibi ol, öfkede ölü gibi ol, her ne olursan ol, ya olduun gibi görün, ya göründüün gibi ol"sözünü hayatmza örnek almalyz.

 

Unutmayn! Hogörülü olabilmek için; kendinize ve yaptnz ie deer verin, iletiim içinde olduunuz kiilere deer verin, alngan olmayn, kimseyi küçümsemeyin, affedici olun, anlayl olun, herkesin olaylara farkl bakabileceini yani "ayn resme farkl gözlerle baktn" unutmayn.

"'Yaratlan ho gör, yaradandan ötürü."

Örnek 1:

Park etme konusunda acemi olan bir yeni sürücü, yolda iki aracn arasna park etmeye çalrken, arkasndaki araç sürücüsü bu duruma hogörü göstermeyip, sürekli kornaya basarsa, park etmeye çalan sürücü panik olacak ve park etme süresi artacaktr. Oysa  fazladan gösterilecek 30 saniyelik bir hogörü, daha huzurlu bir trafik ortam oluturacak ve acemi sürücünün de daha ksa sürede manevrasn tamamlamasn salayacaktr.

Örnek 2:

Bir sürücünün önünde duran bir araçtan yal bir yolcunun indiini düünelim. Yandan dolay bu yolcunun araçtan inme zaman normalden biraz daha uzun olabilir. Arkadaki sürücünün bu duruma hogörü göstermeyip, kornaya basmas yolcunun araç-tan daha hzl inebilmesini salamayaca gibi trafik ortamnda da huzursuz, stresli bir durum olumasna sebep olacaktr.

Neden Trafikte Tahammül Etmeliyiz?

Tahammül denince ne anlyorsunuz? Trafikte tahammül sahibi olmak ne demektir? (tartnz.)

"Tahammülde bir fazilet vardr ki çou zaman baarnn zaferin-den büyüktür. (Samuel Smiles) "

Tahammül; insann kötü, güç durumlara kar koyabilme ya da katlanabilme  tanmlanmtr (TDK). Kendi görüünüze ve çounluun görü biçimine aykr düen görülere, sabrla ve taraf tutmadan katlanabilme özelliidir. Tahammül trafik içinde sürücülerin en fazla ihtiyaç duyacaklar deerlerden biridir.

Bir sürücü, trafik ortamnda farkl özelliklere sahip sürücüler, yolcular ve yayalarla birlikte araç kullanmak durumundadr. Bunlarn içinde, kurallara uymayan sürücüler ve dikkatsiz yayalar olabilir. Sürücünün, bu tarz yanlla karlatnda buna katlanabilmesi üphesiz ki çok güçtür. Ancak trafik içinde istenmeyen durumlara tahammül edebilmek taraflar arasnda yaanabilecek kötü olaylara engel olacak, çok daha huzurlu bir trafik ortam yaratacaktr.

 

ç) Nezaket ve Sayg

Nezaket, bakalarna kar saygl ve incelikle davranma anlamna gelmektedir. Sayg ise deeri, üstünlüü, yall, yararll, kutsall dolaysyla bir kimseye, bir eye kar dikkatli, özenli, ölçülü davranmaya sebep olan sevgi duygusu, bakalarn rahatsz etmekten çekinme duygusu anlamna gelmektedir. Baarl iletiimin en önemli kural karnzdaki kiinin varlna sayg göstermektir. Yani sayg göstermek demek "seni görüyorum, duyuyorum, varln kabul ediyorum" anlamna gelmektedir.

Sayg ve empati birlikte olan iki kavramdr. Ayrca 'hogörü' olmadan saygda olmaz. Dierini "olduu gibi kabul etmeden" "sayg" duyamazsnz. Kendinize, iinize sayg duy-madan da dierlerine sayg duyamazsnz. Aynen hogörüde olduu gibi nezaket ve saygdeerleri de ülke insanmzn içinde olan deerlerdir. Örnein, bir kapda karlaan iki kii kapdan geçmek için birbirlerine yol verirler. Bu deeri trafik ortamnda yanstabil-mek çok önemlidir. Baka bir deyile, dier yol kullanclarna sayg göstermek önemlidir. Çünkü trafikte davranlarnz sayg ile sergilediiniz her durumda daha huzurlu, sakin, stresten uzak bir ortamn hem kendiniz hem de dierleri için olumasna neden olursunuz. Trafik kurallarna uymak daha kolay ve alkanla daha çabuk dönüür bir hal alr. Zaten yukarda da vurguland gibi, sürücü belgesi sahibi olmak demek, kiinin topluma saygl ve sorumlu davranacana dair söz vermesi demektir. Trafik güvenliinin sala-nabilmesi için sayg ile birlikte trafik kurallarnn uygulanmas gerekir. Trafik güvenliinde süreklilii salayan en önemli faktörlerin banda "sayg" gelmektedir.

Örnek 1:

Trafik kazas sadece maddi hasarl bile olsa, yaanmas hiç istenmeyen ve kazaya karan sürücüleri psikolojik olarak olumsuz etkileyen bir durumdur. Kaza sonras taraflarn birbirine saygsz ve nezaketsiz bir ekilde davranmas, kazay ortadan kaldramayaca gibi, olayn yasal gidiatnda uzatacandan çözümü geciktirecektir. Bu sebeple kaza sonras sürücünün soukkanlln kaybetmemesi, dier sürücüye saygsz ve nezaketsiz söylem ve hareketlerde bulunmamas çok önemlidir. Nezaket ve sayg, huzurlu ve daha az stresli bir ortamn olumasn salayaca için meydana gelen kaza ile ilgili sorunlar daha ksa bir sürede çözülecek, kiilerin psikolojik olarak yaadklar olumsuz duygular ise en azndan yaanan kaza ile snrl kalacaktr.

Örnek 2:

 

Yamurlu bir günde araç sürerken kaldrmdaki yayalara su sçratmamaya özen gösterilmelidir. Bir yaya için bu durum çok olumsuzdur. Her sürücünün ayn zamanda bir yaya olduu unutulmamaldr. Yamurlu ve karl havalarda araç kullanrken bir yaya görüldüünde, hz daha fazla azaltlmaldr.

 

 

d)  Feragat ve Fedakârlk

Feragat ve fedakârlk, bir amaç uruna ya da gerçekletirilmesi istenen herhangi bir ey için kendi yararlarndan vazgeçme, hakkndan kendi isteiyle vazgeçme, özveri anlamna gelmektedir. Baz durumlarda, trafik ortamnda hak kendinizden yana iken bile bu hakknz dier sürücüye vermek size bir ey kaybettirmeyecei gibi daha huzurlu bir trafik ortam salamaya katkda bulunacaktr.

Örnek 1:

Tali yol-Anayol kesimesinde geçi hakk anayolda seyreden sürücüye aittir. Ana-yolda, kalabalk bir trafik içinde ilerleyen sürücü, tali yoldan gelmekte olan sürücüye kendi geçi hakkn verdiinde sadece bir kaç saniye zaman kaybedecek, karlnda ise tali yolda araçlarn birikmesini önlemi olacaktr. Böyle bir durumda, anayoldaki sürücülerin tali yoldan gelenlere hiçbir ekilde yol vermediini düünelim; bir süre sonra tali yoldaki araç trafii çok fazla artacak, o yoldaki trafik duracak, sürücülerde öfke, kzgnlk ve sabrszlk balayacaktr. Dolaysyla bu ortamda kaza olasl artacaktr. Sonuçta hem ana yolda hem de tali yolda trafik tkanacaktr. Bu sonuçtan herkes zarar görecektir.

e)  Sabr

" Sabr acdr, meyvesi tatldr." atasözü size neyi hatrlatyor?

Kardan karya geçen bir yaya için araçlarn beklemesi trafiin skmasna sebep olmaz m? Bu konuda sürücünün sabrl olup, bek-lemesi uygun mudur? (tartnz.)

Sabr, en ksa tanmyla, zorlua kar göüs germek anlamna gelmektedir. (Osmanlca-Türkçe Ansiklopedik Büyük Lügat) Dier bir deyile, yaanan olumsuz durumu kabullenmek, çözümü yönünde çaba sarf etmek ve uygulanan çözüm faaliyetlerinin sonucunu beklemektir. Zorluklarn ilac olarak da tarif edilmektedir sabr kavram. ems-i Tebriz, "dikene bakp gülü, geceye bakp gündüzütahayyül edebilmek" diye ifade et-mektedirsabr. (ems-i Tebriz) Mevlânâ, "hamdm, yandm, pitim, oldum elhamdülil-lah" der. Çok bilinen bir atasözümüz ise "öfkenin sonu felaket, sabrn sonu selamet" diyerek, sabrn önemini vurgulamaktadr.

Olaylar yalnzca bizim kontrolümüzde deildir. Yaam çounlukla bizim dmzdaki unsurlar tarafndan yönlendirilir. Benzer ekilde trafik ortamda her zaman sürücünün kontrolünde olan birortam deildir. Dieryol kullanclar, yol ve hava koullargibi pek çok eyin sürücünün kontrolüdnda gelimesine neden olur.

 

Potansiyel olarak tehlikelerle ve beklenmedik olaylarla dolu olan ve sürücünün kontrolü dnda ki bu trafik ortamnda zorluklarla salkl bir ekilde ba etmek için SABIR olmazsa olmazdr. Sabrl olmak stresle baetme konusunda da önemli bir özelliktir. Genel olarak, sabredemeyen kiilerin stresle de olumlu baetme konusunda sorun yaadklar bilinmektedir.

Özetle sabr, bir eyi tela göstermeden bekleme anlamna gelmektedir. Hayatn her alannda ihtiyaç duyulan sabr deeri trafik içinde çok daha büyük önem tamak-tadr. Trafikte, krmz kta beklemek, sabr gerektiren bir davrantr. Ancak burada gösterilen sabr, krmz kta geçmenin bir trafik kural ihlali olmas ve bu ihlalin bir cezas olmasn edenleri ile sürücüler için bir zorunluluk haline gelmitir. Önemli olan trafik içinde cezas olmayan durumlarda da sabr gösterebilmektir. Çünkü;Sabrsonu selamettir. (Atasözü)

Örnek 1:

Trafikte krmz kta beklerken, k sarya döner dönmez önündeki araca korna çalan sürücünün n yeile dönmesi için beklemeye 1 sn. sabr olmadn gösterir. Çalnan bu korna öndeki sürücünün paniklemesine ve yola kontrolsüz çkmasna sebep olabilir.

Örnek 2:

Öndeki araç yolcu indirirken ya da yol kenarna park etmeye çalrken, sabrla beklemek gereklidir. Bugün önünüzdeki araca sizin göstereceiniz sabr, yarn siz ayn durumdayken size gösterilecektir.

Örnek 3:

Trafik skkl kentlerimizin en büyük sorunlarndan biridir. Böyle bir durumda sabrsz davranp, sürekli korna çalmak, trafii açamayaca gibi hem kendinizi hem de öndeki sürücüleri gürültü kirliliine maruz brakmaktan baka bir ie yaramayacaktr.

Örnek 4:

Bir sürücü olarak, yayalara, özellikle de yal, çocuk, engelli yayalara sabr göstermek çok önemlidir. Bir yaya, yeil k süresinde geçiini tamamlayamam olabilir. Bu durumda korna çalarak, ya da el kol hareketleri ile yayay çabuk geçmeye zorlamak yerine sürücünün sabretmesi gerekir. Yayay bir an önce geçiini tamamlamaya zorlamak, onun yere dümesine ya da panie kaplp, kontrolsüzce davranmasna neden olabilir. Bu durum hem yaya için hem de dier sürücüler için olumsuz sonuçlar douracaktr. Veya kendisine krmz k yand halde sabrszlk göstererek yola çkmas, yayalarn haklarn ihlal ettii gibi hayatlarnda tehlikeye atacaktr. Unutmamamz gerekir ki; " En hayrl vasta sabrdr."

 

f) Trafik Kültüründe Birbirini Uyarma

Birlikte yaadmz trafik ortamnda, bir kiinin yaptolumlu ya da olumsuz bir davranhepimizi etkiler. 0 kiinin belki de farknda bile olmadan yapto davran hiçbir suçu olmayan bir baka kiinin ölümüne, yaralanmasna ya da ömür boyu sakat kalmasna neden olabilir. Dolaysyla, trafik içinde hatal davran sergileyen bir sürücüyü uyarmak hem o sürücünün hem de trafikteki dier sürücülerin kaza yapma ya da olumsuz bir durum oluturma riskini azaltacaktr. Ancak bu uyar, nezaket ve sayg çerçevesinde yaplmaldr.

Örnek 1:

Ters yönden gelen bir sürücüyü"Bu sokak tek yönlü, herhalde siz tek yön levhasn görmediniz, lütfen daha dikkatli olun" diyerek uyarmak, trafik içindeki vatandalk görevimizdir.

3. TRAFKTE EMPAT VE LETM

a. Empati

Siz beklerken birisi sizin önünüze geçse ne hissedersiniz?

 

En basit tanmyla empati (duygudalk), bir olay ya da bir durumda karmzdaki kii hakknda her-hangi bir yargda bulunmadan önce kendimizi onun yerine koyarak, olay/durumu onun gibi yaamamz anlamna gelmektedir. Yani kii, "ben onun yerinde olsaydm nasl hissederdim/düünürdüm/davranrdm" diyorsa, o kii ile empati kuruyor, kendini onun yerine koyarak, kiinin davran deerlendiriyor, duygudalk yapyor demektir. Kii öncelikle kendine saygl olmaldr. Kendine deer verenler bakalarnda deerli görmektedirler. Bunun için;"Kendinize nasl davranlmasn istiyorsanz bakalarna da o ekilde davrann." altn kuralnn unutulmamas gerekir.

 

Empati, baarl bir iletiimin temel kou-larndan biridir. Sosyal yaamda empatinin tartmasz önemi büyüktür. Trafik adab açsndan da empati çok ciddi bir öneme sahiptir. Sürücü trafikte dier yol kullanclar ile sürekli iletiim içindedir. Aracn hareket ettirmesiyle

 

 

birlikte iletiim balar ve aracn park edinceye kadar da bu iletiim sürer. Örnein, sola ya da saa dönü yapmadan önce sinyal vermek bir iletiimdir. Trafik kurallar bu iletiimi salkl, güvenli ve herkes için standart klabilmek için vardr. Ancak trafik adab bu kurallarn o toplumda ne ekilde ve ne standartta uygulandn belirledii için ayr bir yere sahiptir. Hiçbir toplum 24 saat trafik zabtasta rafndan denetlenemez. Toplum yararna, kesintisiz denetim, trafik adab ile mümkündür. Yüksek empati kurabilen bir toplumda da trafik adab dierinin hakkn dikkate alan görgü kurallar üzerine kurulmaktadr.

Örnek 1:

Aracn kaldrma park etmi bir sürücü, dier yol kullanclarn kaldrm kullanmasna engel olduu gibi kaldrm kullanamayan yayalarn araç yoluna çkmalarna neden olmaktadr. Ayrca kaldrm talarna da zarar vermektedir. Empati düzeyi yüksek bir sürücü, kendini yaya olan yol kullancsnn yerine koyar ve aracn kaldrma park etmez.

Tartma:

Empati düzeyi yüksek bir sürücü youn trafikte, bir alt geçide sra halinde girmekte olan sürücülerin önlerine geçerek, trafii de daha skk bir hale getirerek yoluna devam etmez. Neden?

Örnek 2:

Aracnz park ettikten sonra hemen aracnzn bandan ayrlmayn. Aracnzn durduu yerin, dier yol kullanclar açsndan bir ekilde görme ve görülme ya da manevra engeli oluturup oluturmadn kontrol edin.

Lütfen unutmayn! Trafikte yalnz deilsiniz. Çözümün parças deilseniz, sorunun parçassnzdr. Güvenli sürücü olmak için her zaman empati düzeyi yüksek bir kii olunuz.

Kendinize ve yaptnz ie deer verin, iletiim içinde olduunuz kiilere deer verin, alngan olmayn, kimseyi küçümsemeyin, affedici olun, anlayl olun, herkesin olaylara farkl bakabileceini yani "ayn resme farkl gözlerle baktm" unutmayn.

b. Diergamlk

Dier gamlk, kendinden çok bakalarn düünen, bakalarnn iyilii için fedakârlk yapan, özgeci eklinde tanmlanr. Dier gamlk, yardm etme davrannn bir alt kategorisidir. Bakasnn çkarna davranma olarak tanmlanmaktadr. (Hogg ve Vaughan, 2014) Kiinin kendisinden çok bir bakasna yarar salama isteiyle yaplan davran

 

iaret eder. Dier gamlk ile empati arasnda önemli bir iliki vardr. Empati, kiiyi bakalarna yardm etmek üzere harekete geçirir. Toplum yanls davranlar dier insanlarn refahna katkda bulunmaktadr. Dier gam davranlar, birisinin buna karlk vermesini gerektirmez. Bu tür davranlar, bütün kültürlerde olmakla birlikte bizim kültürümüzde, bu davranlara büyük önem verilir.

Tartsma 1:

Trafikte aracnzla krmz kta bekliyorsunuz. Ik yeile döndü ancak bir yaya karya geçmek için yolu neredeyse yarlam. Geçi sizin hakknz. isterseniz o yayann önünden veya arkasndan geçebilirsiniz. Ya da 3-5 sn. yayann geçii tamamlamasn bekleyip, öyle geçersiniz. Bu iki davran eklinin dourabilecei sonuçlar tartnz.

Tartsma 2:

Sol tarafnzda seyretmekte olan araç, önünüze geçmek amacyla sinyal veriyor. Hznz sabit tutup ya da uygun ekilde yavalayp, onun önünüze geçmesine izin vermek dier gamlktr. Neden? Tartnz.

Tartma 3:

Dier gamlk ve fedakarlk arasndaki benzerlikler ve farkllklar nelerdir? Örneklerle tartnz.

c. Öfke Yönetimi

Trafikte sizi öfkelendiren bir sürücü ile cam açarak tartmanz, trafiin akn nasl etkilemektedir? (tartnz.)

Öfke, 'güçlü bir husumet duygusu' eklinde tanmlanmaktadr. Honutsuzluun dourduu youn bir duygusal durum anlamna gelmektedir. Öfke yerine kzgnlk, hiddet, gazap sözcükleri de kullanlmaktadr. Öfke, günlük hayatmzda önemli yere sahip duygularmzdan biridir. Öfke duygusu evrenseldir. Her kültürde çeitli ekillerde yaanan bir duygudur. Kimi zaman ksa süreli, orta iddette ve hatta kiiye faydal, kimi zaman ise çok iddetli, youn, sürekli ve tahrip edici olabilmektedir. Öfkenin engellenme, benlik saygsnn zedelenmesi, gururun krlmas gibi nedenlerle ortaya çkt bilinmektedir. Hakszla neden olan kkrtc davranlarda öfkenin en önemli nedenlerindendir. Öfke, planlanabilen bir duygu deildir. Dier deyile, saldr, engellenme, hakszla urama, eletirilme, küçümsenme gibi durumlarda kendiliinden ortaya çkmaktadr.

Öfke çok farkl biçimlerde ifade edilir. insanlara yönelik fiziksel saldr, objelere yönelik fiziksel saldr, sözel saldr veya barma, bastrma, kendini eletirme, dikkati baka konuya çekme, zulmetme, öfkenin ifade biçimlerinden bazlardr.

Öfke duygusunun aslnda bir ilevi vardr ve ie yarar. Baka bir deyile, kiiye güç verir, kiinin duygularn daha da kabartan, rahatsz edici davranlar önler. Yani, kii öfke sayesinde engellendiini anlar, kendine zarar vermez. Ayrca öfke, dier insanlara kar olumsuz duygularn da vurulmasn kolaylatrr. Kiiyi, isteklerini elde etme konusunda daha atlgan bir hale getirir, kendisini önemli, üstün ve hakl hissetmesini salar. Ama unutulmamaldr ki "Ofkeyle kalkan zararla oturur."

Öfkenin kalp hastalklar gibi pek çok fiziksel hastaln ilerlemesinde çok önemli etkilere sahip olduu bilinmektedir. Konuyla ilgili çalmalar yapan uzmanlar hem bastrlan hem de ifade edilen öfkenin, yüksek kan basnc, kalp problemleri, ülser gibi psikosomatik sonuçlar olacan vurgulamaktadrlar. Uzmanlara göre, öfkenin bastrlmas, yüksek tansiyonu gelitiren birfaktörken, öfkenin bararak, müdahale ederek veya hzlkonuma eklindeki ifadeleri de kalp ritminde bozulmalara neden olmaktadr.

 

Öfkelendiinizi nasl anlarsnz? Öncelikle bedeniniz çeitli fizyolojik tepkiler verir. Bu tepkiler, kiiden kiiye deiikler göstermektedir. Örnein, kalar çatlr, diler gcrdatlr, ters ters baklr, yumruklar sklr, yüz kzarr, ellerde/ayaklarda titreme ya da uyuma hissi oluur, nefes almada zorluk, vücudun çeitli bölgelerinde seirmeler olur, terleme, kontrol kayb, scaklk hissi, burundan soluma, dudaklar srmak, beynin zonklamas, baars, hareketlerin hzlanmas olur. Beden fiziksel tepkiler verirken ayn zamanda zihin, unutkanlk, uykusuzluk, dikkatsizlik gibi tepkilerverir. Sonuç olarak davransal tepkiler verilir. Daha çok sigara içmek, ar yemek yemek, acelecilik ve huzursuzluk, ar alkol tüketimi bu davranlardan bazlardr.

Günümüzde psikologlar, öfkeyi bastrmak ya da yok etmek yerine "kzgnlk ve öfkenin yönetimini önermektedirler. Öfke yönetiminde amaç; kzgnln ve öfkenin yol açt duygusal ve fizyolojik tepkileri azaltabilmektir. Çünkü sizde kzgnla yol açan insanlar, olaylar yok edemezsiniz, onlardan kaçnamazsnz, onlar deitiremezsiniz fakat insanlar ya da olaylar karsnda gösterdiiniz içsel ve dsal tepkilerinizi kontrol edebilirsiniz, onlar yapc bir ekilde yönetebilirsiniz. Sonuç olarak, kzgnlnz neyin tetiklediini bulmak ve kendinizi öfkeyle kaybetmeden, bu nedenlerle baa çkabileceiniz yöntemler gelitirmek en salkl olan çözüm olarak önerilmektedir.

Öfkeyi baarl bir ekilde yönetmek için öncelikle neden öfkeli olduunuzu anlamaya çaln. Gevemeye ve dinlenmeye çaln. Bunun için nefes egzersizlerini örenin ve uygulayn. Kas geveme egzersizleri ya da spor yapmay hayatnzn düzenli bir parças haline getirin. Düünme tarznz yeniden yaplandrn. Baka bir deyile, olumlu düünme konusunda kendinizi gelitirin, duygularnz paylan, öfkelendiinizi hissettiinizde mantnza snn." Mantk öfkeyi Yener". Kendinize "tüm dünyann size kazk atmaya çalmadn" hatrlatn. Sadece, yaamn ini ve çklarndan bazlarn yaadnz düünün. Sizi kzgnlk duygularna hazrlayan, "asla" ya da "her zaman" gibi sözcükleri kullanmayn. "Bu yolda hep böyle trafik skktr". "Bu minibüs/taksi/otobüs sürücüleri her zaman böyle yapar. gibi kzgnlnz daha da arttracak cümleler kurmaktan kaçnn. Ayrca problem çözme yöntemlerinizi gelitirin. Örnein, "Her problemin bir çözümü vardr." inanc, çözümü bulamadnzda engellenmilik duygusunu ve kzgnl arttrr. Bazen çözüm sizin kontrolünüzde deildir ya da yoktur, dolaysyla sorunla yüzlein. "Ya hep ya hiç" tarz düünceden uzak durun. Zaman etkili kullanma konusunda kendinizi gelitirin. iletiim becerilerinizi gelitirin. Kendini ifade etme yöntemleri konusunda bilgilenin ve kendinizi gelitirin. Saldrgan yerine atlgan olmay deneyin. Mizah kullanmak da önemli bir yöntemdir. Ancak dikkatli olun. Amaç sorunlarnz gülerek geçitirmek deil, onlarla yapc bir ekilde yüzlemektir. Alayc ve aalayc mizaha bavurmaktan kaçnn. Bu da öfkeyi ifade etmenin bir baka yüzüdür. Âlay etmek, öfke yönetimi deildir. Amaç, her eyi ve kendinizi çok fazla ciddiye almaktan sizi alkoymaktr.

Sonuç olarak aklnzdan çkarmayn: Kzgnl yok edemezsiniz. Tüm çabalarnza ramen sizi kzdracak olaylar olacaktr. Yaam her zaman engellerle, aclara, kayplara ve dier insanlarn onlardan beklemediiniz davranlaryla dolu olacaktr. Olaylar deitiremezsiniz ama bu olaylarn sizi etkileme biçimini deitirebilirsiniz. Kzgnlk ve öfke tepkilerinizi kontrol ederek, uzun vadede onlarn sizi daha mutsuz klmasn önleyebilirsiniz. "Gerçek peh-livan öfkelendiinde öfkesine hakim olabilendir." (Sözünü tartnz.)

 

Trafikte Öfke Yönetimi ve Güvenli Sürücülük

 

 

Psikologlara göre, öfkeli araç kullanmaya eilimli olma ile saldrgan sürücülük davranlar birbirleriyle ilikilidir. Dier deyile, öfkeli sürücülük özellii yüksek olan kiiler, trafikte daha fazla öfkeli durumlar yaama deneyimine sahiptirler.

Trafikte yaanan öfke duygusu, güvenli sürücülük yeteneklerini olumsuz yönde etkilemek-te, tehlikeli davranlara ve kural ihlallerine yol açabilmektedir. Dierierine göre daha çabuk ve daha fazla öfkelenen sürücülerin direksiyon hâkimiyeti bozulur, dikkat dalr, kural ihlalleri artar, sabrszlk ve tahammülsüzlük artar ve sonuç olarak kazaya karma olasl artar.

Trafik ortam, doas gerei engellemelere dolu bir ortamdr. Çeitli nedenlerle trafik tkanr Kurallar gerei özellikle ehiriçi trafii dur-kalk eklinde yürür. Her krmz k bir engellemedir. Dolaysyla bir sürücü engellenme duygusu yaadnda hissettii öfkeyi yönet-meyi örenmekzorundadr. Güvenli sürücülük için altn kural sakin olmak ve sakin kalmaktr.

Araçkullanrken kendinizi öfkeli hissederseniz uyum salayc/yapcöfke ifadesi yöntemini kullann. Örnein, önünüzde yavalamanza neden olan ya da aracn ani-den önünüze kran bir sürücü ya da bir durum olutu. Engellendiiniz ya da hakszla uradnz düündüünüz için ister istemez kendinizi öfkeli hissetmeye balayabilir-siniz. Böyle bir durumda aada belirtilen ve sizin için en uygun olan düüncelerden seçiniz ve o düüncelere younlamaya çalnz:

 

 

ç. Beden Dili

Trafikte seyir halindeyken sürücünün yapt hata sebebi ile be-den dilini (el, kol hareketleri gibi) kullanarak, dier sürücülerden özür dilemesi, trafikte ne gibi olumlu sonuçlar dourabilmektedir.

Sözsüz olarak iki ekilde iletiim kurarsnz; beden hareketleriyle (yüz ifadeleri, el-kol hareketleri ve duru) ve kiilerarasmesafe ile (dier kiiyle aranza koyduunuz uzaklk). Beden dili sözlüiletiimden daha inandrcdr. Ayrca beden dili önemlidir çün-kübiriletinin %7'si sözel iletiim (sözcükler), %38'si ses (yükseklik, ton, ritimvb.), %55'i beden hareketlerinden (çounlukla yüz ifadeleri) olumaktadr.

Sözel olmayan ipuçlar; yüz ifadeleri (mutluluk, aknlk, kzgnlk, üzüntü, korku, tiksinme), göz temas, fiziksel görünüm beden dilini kapsamaktadr. Sözsüz iletiim et-kilidir. Çünkü duygular ifade eder, çift anlamldr, belirsizdir. Sözel olmayan ipuçlar dendiinde kiiler aras mesafe, beden dili ve yüz ifadelerinin yan sra jestler yani el hareketleri ile konuma, mimikler, giyini tarz ve söyleyi tarzda belirtilmektedir.

Trafik ortamnda dieryol  kullanclar ile iletiim srasnda sürücü hem aracn hem de beden dilini kullanr. Korna çalmak, yakn takip araç kullanmak, aracn kullanarak yaplan iletiim biçimlerine verilebilecek örnekler iken, dier sürücü ya da yayaya el-kol iaretleri ile çabuk geçmesini ifade etmek de beden dilini kullanmaya örnek olarak verilebilir.

Özellikle bir trafik kazasnda dier tarafla iletiim halindeyken kiinin beden diline dikkat etmesi önemlidir. Sözlerolumlu olabilirancak kiinin kullandbeden dili kavga-ya davet çkarmamal, sakinletirici olmaldr. Haklya da haksz olma trafik zabtasnn karar verecei bir durumdur. Ancak bir kaza durumunda taraflar, psikolojik olarak, savunma durumuna geçme ve dierini suçlama eilimi içindedirler. Bu ruh hali, beden diline yansr ve dier taraf da ayn durumda olaca için olumsuz olaylarn, kavgalarn meydana gelmesi kaçnlmaz bir hal alabilir. Olaylar daha da zor bir hale getirmemek için ve trafik güvenliini gözetmek açsndan kiinin dier tarafa haklya da haksz olmasndan bamsz olarak sayg duyduunu, varln gördüünü ve kabul ettiini ifade eden beden dili ile yaklamas trafik adab açsndan istenilen durumdur.

Unutmaynz! Size nasl davranlmasn istiyorsanz

siz de karnzdaki kiiye öyle davranmalsnz.

 

d.Konuma Üslubu

Ak Yunus' unda da dedii gibi;

Söz ola kese sava

Söz ola kestire ba

Söz ola aulu a

Ya ile bal ide bir söz

 

Söylediimiz yanl bir söz geri döndürülemez öfke ve zararlara yol açabilir.

"Tatl dil ylan deliinden çkarr."

 

Trafikte konuma üslubumuzu yumuatarak, karmzdakine hitap etmek bize ve trafiin akna nasl bir fayda salamaktadr? (tartnz.)

Kiinin konuma üslubu bazen sözlerinden daha çok önem tar. iletiim srasnda mesajn ne olduu kadar nasl söylendii de önemlidir. Baka bir deyile, sözler olumlu olabilir ama söyleme tarz olumsuz ise kiinin aklnda sözler deil söyleyi biçimi kalr ve ona göre karlk verir. Konuurken kiilerin yüzüne bakarak tebessüm etmek karmzdakinin sert duruunu yumuatacaktr.

Sonuç olarak, beden dili ve konuma üslubu kurallar açsndan olumlu bir trafik adab sahibi olmak güvenli sürücülük açsndan önem tamaktadr.

Beden dili ve konuma üslubu da dikkate alnarak, trafik adab açsndan baarl iletiim kurma becerilerinizi gelitiriniz. Bunun için aada belirtilen hatalar yapmaynz:

•  Susup, bir ey söylemediimizde, gerçekten söylemediimize inanmak,

•  Tek bir olayn, birini anlamak için yeterli bir örnek olduu,

•  Herkesin sizin görülerinizi ve duygularnzpaylamasgerektii,

•  jnsanlarn deimedii,

•  insanlara atfettiimiz özelliklere onlarn gerçekten sahip olduu,

•  Mesajlarmzn dierlerine tümüyle açk olduu,

•  Söyleneni anlamamz gerekiyormu gibi sosyal basklar (bazen anlayamayabilirsiniz),

•  Karnzdakinin kiiliini sevmediiniz için zihninizi ona kapatma,

•  Dinlerken ayn zamanda deerlendirme eiliminiz,

•  iletiimde çok erken yarglara / ön yarglara varma,

•  Atflarnz yapar

A2 ehilyeti,A2 ehliyet snavlar,ehliyet snav sonular,src kursu snavlar,direksiyon kurslar
B ehilyeti,B ehliyet snavlar,ehliyet snav sonular,src kursu snavlar,direksiyon kurslar
D ehilyeti,D ehliyet snavlar,ehliyet snav sonular,src kursu snavlar,direksiyon kurslar
E ehilyeti,E ehliyet snavlar,ehliyet snav sonular,src kursu snavlar,direksiyon kurslar
H ehilyeti,H ehliyet snavlar,ehliyet snav sonular,src kursu snavlar,direksiyon kurslar
H ehilyeti,H ehliyet snavlar,ehliyet snav sonular,src kursu snavlar,direksiyon kurslar
zel Arn Motorlu Tatlar Src Kursu 270 90 90 pbx